Thu thập dữ liệu bằng phương pháp phỏng vấn:

30

Thu thập dữ liệu bằng phương pháp phỏng vấn:

Phỏng vấn để thu thập thông tin hiện trường được thực hiện dưới các hình thức:

1. Phỏng vấn trực tiếp cá nhân

Phương pháp này dựa vào sự tiếp xúc trực tiếp giữa người đi phỏng vấn và đối tượng phỏng vấn. Phương pháp  phỏng vấn ngày càng trở nên phổ biến và là phương tiện thuận tiện để thu thập thông tin.

Đây là phương pháp có nhiều kỹ thuật phỏng vấn, đồng thời là phương pháp tốn tiền, tốn thời gian và đôi khi dễ phạm sai lầm khi thu thập thông tin.

Phương pháp này có thể tóm tắt qua các công việc cụ thể như sau:

-Người phỏng vấn đến khu vực nghiên cứu và gặp gỡ những thành viên dự kiến theo mẫu lựa chọn.

-Phân phát các bảng câu hỏi và hướng dẫn trả lời.

-Ghi chép các phản ứng của người được phỏng vấn 1 cách trung thực về những vấn đề có liên quan với nội dung nghiên cứu.

-Chuyển thông tin đã thu thập về trung tâm và tiến hành xử lý theo đúng kỳ hạn.

-Hoàn thành công việc nghiên cứu hiện trường phù hợp với chi phí đã cấp.

Bản chất của việc phỏng vấn trực tiếp là tiến trình tiếp xúc giữa hai cá nhân, trong đó người phỏng vấn cố gắng thu thập thông tin, phản ứng, quan điểm của người được chọn để phỏng vấn.

Theo tiến trình này, sau khi thiết lập mối quan hệ xã hội, người được phỏng vấn hiểu rõ lý do thì người phỏng vấn sẽ (đặt) dùng bảng câu hỏi để trao đổi với đối tượng và tự ghi chép thông tin cần thiết. Hoặc người phỏng vấn đề nghị đối tượng nghiên cứu bảng câu hỏi và tự trả lời có sự hướng dẫn của người phỏng vấn.

Trong quá trình nghe đối tượng trả lời, người phỏng vấn phải chú ý các điểm sau:

Trên cơ sở đó, người phỏng vấn xếp lại các phản ứng vào bảng câu hỏi dự kiến trước hoặc người phỏng vấn ghi chép vào sổ tay để tổng kết sau đó.

Cuộc phỏng vấn sẽ đạt yêu cầu khi người phỏng vấn có bảng câu hỏi đã được soạn thảo cẩn thận theo tiêu chuẩn, người phỏng vấn chỉ cần đọc và có thể kèm theo bảng hướng dẫn trả lời.

Tuy nhiên, cuộc phỏng vấn sẽ thành công hơn nếu người phỏng vấn có sự nhạy cảm, nắm bắt sự thay đổi về tâm trạng, cử chỉ, lời nói v.v… của đối tượng, đồng thời người phỏng vấn tạo mối quan hệ xã hội tốt ở giai đoạn ban đầu sẽ làm cho cuộc thảo luận cởi mở, thu thập được những thông tin đáng tin cậy hoặc khó nhớ.

Khi cuộc phỏng vấn có những câu hỏi liên quan đến nghề nghiệp chuyên môn khác lãnh vực với người phỏng vấn thì đòi hỏi người phỏng vấn phải chuẩn bị kiến thức chu đáo trước khi tiếp xúc với đối tượng. Có như vậy, việc khai thác thông tin theo chiều sâu mới đạt được.

2. Thu thập dữ liệu bằng phương pháp phỏng vấn nhóm

Trong thực tế, ngoài các cuộc phỏng vấn cá nhân nhiều công ty muốn tiết kiệm chi phí nên tiến hành phỏng vấn một nhóm người tiêu dùng dự kiến trước. Nhóm người này có thể thực hiện qua các tổ chức như: câu lạc bộ phụ nữ, các tổ chức tôn giáo… những tổ chức này sẽ giúp chọn những người có tinh thần hợp tác tiếp xúc với người phỏng vấn.

Phỏng vấn theo nhóm sẽ tiến hành ở 1 nơi thuận tiện cho người được phỏng vấn.

Phỏng vấn theo nhóm có nhược điểm là người phỏng vấn tiếp xúc với 1 tập thể đồng nhất, có thể không đại diện cho tổng thể.

Nhóm được chọn để phỏng vấn là 1 tập thể từ 6 đến 8 người, được phỏng vấn dưới hình thức thảo luận các đề tài do người phỏng vấn đưa ra và điều khiển cuộc thảo luận này.

Trong trường hợp phỏng vấn nhóm, người phỏng vấn không bị giới hạn trong các câu hỏi được soạn sẵn, mà được tự do diễn đạt câu hỏi theo tình huống thực tế trong quá trình phỏng vấn. Người phỏng vấn căn cứ vào các chủ đề, vạch ra các nội dung gợi ý trước để dễ dàng điều khiển cuộc thảo luận.

Đối với phỏng vấn nhóm, người phỏng vấn phải có khả năng hiểu biết tường tận các chủ đề, đồng thời phải có khả năng ứng xử nhanh để xoay chuyển tình thế phù hợp với thực tế nhằm thu thập được các thông tin cần thiết ngoài dự kiến.

Cuộc phỏng vấn nhóm nên ghi âm để người phỏng vấn không phải ghi chép các chi tiết, mà tập trung điều khiển và quan sát các biểu hiện bằng lời hoặc không bằng lời đối với nhóm được phỏng vấn nhằm khai thác tối đa thông tin có thể thu thập.

Trong việc phỏng vấn nhóm, cách thức giới thiệu vấn đề của người phỏng vấn rất quan trọng, nó ảnh hưởng đến không khí buổi thảo luận.

Người điều khiển cuộc thảo luận (hay người phỏng vấn) có thể theo các hướng điều khiển.

Hướng này có ưu điểm hơn vì loại bỏ được các thông tin không cần thiết, tiết kiệm thời gian và băng ghi âm. Còn cách thứ nhất thì tạo được sự thoải mái, người phỏng vấn có thể thu được các dữ liệu quan trọng ngoài dự kiến nhưng phải mất thời gian và băng ghi âm.